Nieuws

Drones, de onbemande luchtvaartuigen

UAV, RPA, RPAS, UAS … allemaal termen om de populaire onbemande luchtvaartuigen, beter gekend als Drones, te benoemen.

Oorspronkelijk werd er met ‘Drones’ onbemande luchtvaartuigen in de militaire context bedoeld, maar nu wordt deze term vaker gebruikt door amateurs en professionals. Deze benaming is dan ook eerder informeel en wordt niet meer gebruikt in officiële contexten.

In dit artikel maken wij jou wegwijs door de verschillende officiële termen voor de onbemande luchtvaartuigen.

Termen

De eerste term en meteen ook de populairste op het internet is Unmanned Aerial Vehicle (UAV). Het ziet er echter wel naar uit dat deze term zal verdwijnen, omdat burgerluchtvaartautoriteiten van verschillende landen besloten hebben een andere benaming te gebruiken hiervoor.

Een onbemand luchtvaartuig bestuurd op afstand vanaf een grondcontrolestation, met een maximale opstijgmassa van 150kg, krijgt de term Remotely Piloted Aircraft (RPA).

De benaming Remotely Piloted Aircraft System (RPAS) duidt dan weer op een op afstand bestuurd luchtvaartuig met bijhorende besturingsapparatuur en bestuurs-en controleverbindingen.

Het volledige vluchtuitvoeringssysteem: het luchtvaartuig, controlestation en draadloze dataverbinding valt onder de term Unmanned Aerial System (UAS). Deze benaming is internationaal erkend en wordt ook gebruikt in de Europese wetgeving.

Verschillende soorten UAS’en

Het kan best zijn dat je ook al van de term ‘Speelgoeddrone’ gehoord hebt. Hierbij wordt een UAS als speelgoed beschouwd en is het bedoeld voor kinderen van minder dan 14 jaar. Het toestel voldoet daarbij aan de eisen van richtlijn 2009/48/CE betreffende de veiligheid van speelgoed. Dit staat normaal gezien duidelijk vermeld op de verpakking, de handleiding of op het UAS zelf. Deze toestellen mogen, buiten enkele uitzonderingen, gebruikt worden in de categorie OPEN.

Daarnaast bestaan er ook UAS’en die gebouwd zijn door een particulier, deze worden gedefinieerd als een UAS dat voor eigen gebruik werd geassembleerd of vervaardigd. De uitzondering hierop zijn de toestellen die gemaakt zijn uit een reeks onderdelen die je als bouwpakket in de handel kan vinden. Een zelfgebouwde UAS kan zowel in de categorieën OPEN als SPECIFIC vallen, dat hangt af van gewicht en karakteristieken.

Wanneer je besluit zelf een UAS te bouwen, dan zorg je er best voor dat dit helemaal in overeenstemming is met de huidige Europese wetgeving. Vooral op vlak van gewicht en navigatielichten, en aan- of afwezigheid van een camera.

Piloten en exploitanten

Een natuurlijk persoon of rechtspersoon die vluchten uitvoert of wil uitvoeren met een UAS noemen we een UAS-exploitant. Een exploitant zal dus, met een eigen of gehuurd UAS, vluchten kunnen uitvoeren om bijvoorbeeld foto’s of opnames te maken of om topologie te bestuderen. Als exploitant moet je het toestel niet onder jou naam laten inschrijven. Het is wel belangrijk dat je je registreert bij het DGLV en zich laat verzekeren alvorens de vluchten uit te voeren.

Dan is er ook nog de piloot op afstand, dat is de natuurlijke persoon die de drone bestuurt. Heb je bijvoorbeeld een drone gekregen als cadeau, dan ben jij zowel de piloot als de exploitant.

Wetgeving

Elke lidstaat van de Europese Unie heeft eigen regels over het gebruik van drones. Daarom heeft de Europese Commissie twee vorderingen opgesteld om zo de drone-activiteit in Europa aan te moedigen en om de wetgeving te harmoniseren. Deze zijn van toepassing sinds 31 december 2020 in alle lidstaten van de Europese Unie maar ook in IJsland, Noorwegen en Zwitserland.

Zo kan een exploitant of een piloot op afstand, die aan de voorwaarden van de Europese wetgeving voldoet, zowel in eigen land als in alle andere lidstaten vluchten uitvoeren. Dat op basis van de certificaten die in het land van herkomst verkregen zijn.

De nieuwe Europese wetgeving onderscheidt drie UAS-categorieën naargelang het risico dat verbonden is voor luchtvaartveiligheid en voor mensen en/of goederen op de grond. Hoe groter het risico, hoe strenger de vereiste goedkeuring van het DGLV. Het is dan ook erg belangrijk dat u weet in welke categorie u zal vliegen, zo weet u waarvoor u bij het DGLV moet zijn. Daarnaast wordt er niet langer onderscheid gemaakt naargelang het doel (recreatief, sportief of commercieel) van de vluchten.

Verschillende UAS-Categorieën

Er zijn drie categorieën waaronder vluchtuitvoeringen kunnen vallen: OPEN, SPECIFIC en CERTIFIED. Wij geven je mee wat elke categorie precies inhoudt.

1. Categorie OPEN

Alle recreatieve piloten mogen vluchten uitvoeren in de categorie OPEN, ook de meeste recreatieve vluchten vallen binnen deze categorie. Professionele exploitanten mogen hun vluchten uitvoeren in deze categorie, zolang ze zich maar aan de relevante exploitatievoorwaarden houden. Om te weten of jouw vluchtuitvoeringen zeker onder de categorie OPEN vallen kan je onderstaande tabel raadplegen, let hierbij goed op de subcategorieën.

Registratie

Indien je in België woont of uw hoofdkantoor hier gevestigd is, moet je je verplicht registreren bij het DGLV als UAS-exploitant, alvorens je vluchten kan uitvoeren. Na de registratie krijgt je een registratienummer voor UAS-exploitanten, dat nummer moet je vervolgens op alle drones die u wenst te gebruiken aanbrengen. Met dit nummer mag je teven ins alle Europese lidstaten vliegen.

Registratie is niet nodig wanneer je een UAS gebruikt van minder dan 250g zonder camera of andere sensoren die persoonsgegevens kunnen opvangen. Ook wanneer u een ‘Speelgoeddrone’ van minder dan 250g gebruikt, die voldoet aan richtlijn 2009/48/CE over speelgoed, hoef je je niet te registeren. Zelfs niet als er een camera of andere sensor op het toestel is bevestigd.

Opleiding

Om een vlucht uit te voeren binnen de categorie OPEN moet je dus de fabrieksinstructies van jouw UAS zeer goed kennen en natuurlijk de vereiste opleiding volgen voor de subcategorie waarin je vlucht valt.

Voor subcategorie A1 en A3 vindt het examen online plaats en ontvangt je, wanneer je slaagt, een certificaat dat vijf jaar geldig is. Ben je actief in de vastgoedsector? Dan is een brevet OPEN A1 en A3 meer dan voldoende, je kan bovendien sinds januari 2021 de theoretische examens hiervoor gratis afleggen.

Bij subcategorie A2 moet je het certificaat van de eerder vermelde online-opleiding behalen, maar ook een praktijkopleiding volgen. Vervolgens moet je ook slagen voor een extra theoretisch examen georganiseerd door het DGLV. De praktijkopleiding mag je als zelfstudie uitvoeren volgens de exploitatievoorwaarden van subcategorie A3 en dat op een afstand van minstens 150 m van bewoonde gebieden. Nadat je geslaagd bent voor je extra theoretisch examen, ontvang je een vaardigheidscertificaat van piloot op afstand.

Beschikt je over een UAS van minder dan 250g (C0 of zelfgemaakt)? Dan is het niet nodig om de opleiding te volgen, om het toestel te mogen besturen. Je moet wel de gebruikershandleiding heel goed doornemen. We raden je natuurlijk wel aan om de gratis online-opleiding door te nemen, extra informatie kan echter nooit kwaad.

Ben je lid van een modelluchtvaartuigclub of -vereniging? Dan mag je met een UAS of modelluchtvaartuig vliegen tijdens clubactiviteiten, zonder een opleiding te hebben gevolgd. Natuurlijk moet je wel voldoen aan de opleidingsvereisten die vastgelegd zijn door de modelluchtvaartfederaties en clubs. Voor vluchten die niet binnen de activiteiten van de club vallen moet je wel de opleidingsvoorschriften volgen.

Vliegen binnen de categorie OPEN

Wanneer je effectief van start gaat met vliegen hoef je dit niet aan te geven bij het DGLV. Belangrijk is wel dat je je UAS enkel laat besturen door een bekwame piloot en de voorwaarden respecteert van de subcategorie waarin je vlucht plaatsvindt, inclusief het gebruik van een UAS met het correcte klasselabel.

Wanneer mag je nu in de categorie OPEN vliegen? Dat kan perfect overdag zonder bijkomende voorwaarden. Besluit je om ’s nachts te vliegen, dan mag dat zolang de vlucht aan de voorwaarden rond zichtbaarheid en veiligheid voldoet. Zo moeten alle vluchten steeds plaatsvinden binnen het zicht van de piloot, dit heet de Visuel Line Of Sight (VLOS).

Om de regels rond zichtbaarheid te respecteren moet je dus steeds jouw UAS goed kunnen zien, kies daarom voor een vliegomgeving waarbij je jouw toestel lang in het vizier kan houden. Er moet voor de veiligheid dan ook de hele vlucht lang een groen knipperlicht branden, op die manier wordt de zichtbaarheid van je UAS in de lucht gegarandeerd. Daarenboven zijn de zones waarin je mag vliegen afhankelijk van de subcategorie waartoe je UAS behoort in de categorie OPEN.

Klasselabel

Jouw toestel moet beschikken over een klasselabel om aan alle technische vereisten te voldoen binnen de categorie OPEN. Deze labels lopen van C0 tot C4. In het geval dat de fabrikant geen van deze labels aangebracht heeft op, moet je jouw drone beschouwen als niet-CX-conform. Het gebruik van het toestel in de categorie OPEN is dan onderhevig aan een overgangsperiode (gebruik in de categorie Limited tot 1/1/2023), daarna is je toestel enkel nog bruikbaar in de A1- of A3-subcategorie.

Het kan zijn dat op het UAS dat je nu hebt, CE vermeld staat omdat het toestel aan andere normen voldoet, bijvoorbeeld elektromagnetische emissie. De meeste UAS’en die vandaag op de markt zijn beschikken niet over dit soort klasselabel. Om exploitanten niet te verplichten zo een UAS aan te kopen, is er sinds 31 december 2020 een tussentijdse regeling voorzien door de Europese wetgeving.

2. Categorie SPECIFIC

Voldoen je vluchten niet aan de voorwaarden bij categorie OPEN, dan vallen ze onder de categorie SPECIFIC. Hierbij gaat het onder andere om vluchten met een verhoogd risico, hoger dan 120 m AGL, boven mensen, buiten zicht en/of voor dropping.

Deze categorie is voor alle UAS-exploitanten wiens beoogde vluchtuitvoeringen niet binnen de categorie OPEN passen. Hiervoor is een verzekering voor alle mogelijke lichamelijke en materiële schade en registratie als UAS- exploitant nodig.

Een UAS-vluchtuitvoering is in deze categorie toegestaan met een declaratie, een exploitatievergunning en/of met een LUC (Light UAS operator certificate).

Recreatieve piloten op afstand en professionele exploitanten vanaf 16 jaar, mogen in deze categorie vluchten uitvoeren wanneer zij voldoen aan de voorwaarden bepaald door het standaardscenario of de operationele risicobeoordeling.

3. Categorie CERTIFIED

Houdt een UAS-vluchtuitvoering een te hoog risico in, vanwege de soort vluchtuitvoering of op basis van resultaten van de operationele risicobeoordeling, dan valt deze onder de categorie CERTIFIED.

Let hierbij op want de vluchtuitvoeringen in deze categorie mogen niet meer plaatsvinden sinds 31 december 2020.

Zoals je ziet komt er heel wat kijken bij het besturen van een drone.

Controleer daarom goed wat de mogelijkheden en vereisten zijn voor jouw toestel alvorens je gaat vliegen. Heb je nog vragen? Neem contact met ons op.

Let's get you virtualized!